Gelukkiger worden, kan het?

Category Archives: Uncategorized

aristoteles

‘Happiness depends on ourselves.’ – Aristoteles

De eerste naam die we tegenkomen bij het onderzoek naar geluk is de Griekse filosoof Aristoteles. De Griek is de eerste en enige denker uit zijn tijd die geluk verankert als centraal doel van het menselijk leven en een doel op zich. Als gevolg besteedt hij meer tijd aan het onderwerp van geluk dan enige denker voorafgaand aan de moderne tijd.

Aristoteles is een van de grootste denkers uit de geschiedenis van de westerse wetenschap en filosofie die bijdragen leverde aan logica, metafysica, wiskunde, natuurkunde, biologie, plantkunde, ethiek, politiek, landbouw, geneeskunde, dans en theater. Hij was een leerling van Plato, die op zijn beurt studeerde onder Socrates.

De filosoof was dus een van de eerste die zich bezighield met geluk. Zijn eerste vraag was wat er werd bedoeld met het woord ‘geluk’, of liever, de oude Griekse equivalent eudaimonia. Zijn tweede vraag was waar geluk gevonden kan worden, dat wil zeggen, wat is het da ons echt gelukkig maakt. Hij dacht dat het onmogelijk was de tweede vraag te beantwoorden, zonder naar de eerste te kijken.

Screen Shot 2013-11-01 at 16.17.40

De definitie die hij biedt is dat geluk het opperste goed is en het de waarde meet van alle menselijke activiteit. ‘Het is in het belang van het geluk’, schreef Aristoteles, ‘dat we allemaal doen wat we doen.’ Oftewel, alle dingen die wij doen, doen we om gelukkig te worden. Het is niet iets dat kan worden gewonnen of verloren in een paar uur, zoals aangename gevoelens. Volgens de Griekse filosoof kun je niet tussentijds zeggen dat je gelukkig bent, maar is het iets wat je aan het eind van jouw leven kan concluderen. Zoals Aristoteles zegt in Nicomachean Ethics:

‘For as it is not one swallow or one fine day that makes a spring, so it is not one day or a short time that makes a man blessed and happy.’

De hiërarchische visie op de natuur

Om het menselijk geluk te verklaren, baseert Aristoteles zijn visie op de natuur die hij heeft afgeleid van zijn biologische onderzoeken. Als we kijken naar de natuur, dan zien we dat er vier verschillende soorten dingen die in de wereld bestaan​​, ieder met een ander doel:

Mineralen: rotsen, metalen en andere levenloze dingen. Het enige doel dat deze dingen streven is om tot rust te komen . Ze zijn ” dom”, omdat ze levenloze objecten zijn zonder ziel.

Vegetatie: planten en andere dieren. Hier zien we een nieuw soort iets ontstaan, iets wat leeft. Omdat planten voeding en groei zoeken, hebben ze een ziel en kan zelfs gezegd worden dat ze voldaan zijn wanneer zij deze doelen bereiken.

Dieren: alle schepsels uit het dierenrijk die we bestuderen. Hier zien we een hoger niveau van leven ontstaan: dieren zoeken plezier en voortplanting en we kunnen zelfs praten over bijvoorbeeld een blije of verdrietige hond, in de mate dat ze gezond zijn en een prettig leven leiden.

Mens: wat maakt de mens ander dan dieren uit het dierenrijk? Volgens de Griekse filosoof: verstand. Alleen mensen zijn in staat om te handelen volgens principes en nemen daarmee verantwoordelijkheid voor hun keuzes. We kunnen Henkie de schuld  voor het stelen van de snoep omdat hij weet dat het verkeerd is, maar we zouden een dier niet kwalijk nemen omdat het dier niet beter weet.

Met ons verstand kunnen wij problemen oplossen, wat ons leven kwalitatief anders maakt dan die van planten en dieren. Het goede voor een mens is iets anders dan het goede voor een dier, omdat we verschillende mogelijkheden en capaciteiten bezitten.  Als volgt geeft Aristoteles deze definitie aan geluk:

‘…the function of man is to live a certain kind of life, and this activity implies a rational principle, and the function of a good man is the good and noble performance of these, and if any action is well performed it is performed in accord with the appropriate excellence: if this is the case, then happiness turns out to be an activity of the soul in accordance with virtue.’


5b8da7d1-6ef2-484a-9123-6d1ddc5d1745_geluks

Nare gedachtes in de prullenbak gooien, een kaarsje branden voor een zieke opa of de natuur in. Nee, het vak gelukskunde op het Eijkhagencollege in Landgraaf is zeker niet als de andere schoolvakken. ‘Op onze school leer je niet alleen Nederlands, wiskunde en biologie, maar ook hoe je met angst en verdriet om moet gaan’, vertelt Theo Wismans, docent gelukskunde en één van de initiatiefnemers van het vak. Een korte Q&A met de leraar.

Q: Het vak gelukskunde, wat houdt het precies in?

A: In deze lessen denken de leerlingen na over geluk en welke invloed je daar zelf op hebt. Ook leren ze hun gevoelens te uiten, dit leren ze bijvoorbeeld door hun problemen klassikaal te bespreken. Zaken als omgaan met stress of het oplossen van conflicten komen ook uitgebreid aan bod. Als kinderen beter met dit soort zaken om leren om te gaan, zullen ze zich prettiger voelen en ook beter presteren op school.

Q: Waarom bent u dit vak gaan geven?

A: Ik werd toentertijd benaderd door Tjeu Seeverens, de grondlegger van gelukskunde. Hij vroeg wat ik van het idee vond en of ik hem zou kunnen helpen met het uitwerken van het vak. Toen ik het concept zag was ik meteen om en besloot ik dat ik dit vak wilde gaan geven. Waarom? Ieder jaar heb ik kinderen in mijn klas die niet goed met stress omgaan of vanwege problemen niet goed functioneren op school of daarnaast. Voor die kinderen ben ik het vak gaan geven, zodat ze wel weer met een lach naar school gaan en goede resultaten kunnen boeken.

Q: Wat voor feedback krijgt u van de kinderen?

A: Kinderen geven steeds weer aan dat ze echt heel veel van het vak gelukskunde leren. Er zijn heel veel leerlingen die het vak vorig jaar niet volgden en dit jaar naar de directie zijn gestapt om het vak wel te mogen volgen. Ook van ouders krijg ik positieve reacties, zo kwam er laatst een ouder naar mij toe en vertelde dat haar kind zich veel beter kon wapenen tegen pestgedrag door het vak.

Q: Hoe zit de gemiddelde les gelukskunde eruit?

A: Nou, iedere les begin ik met een energizer. Dat is vaak een videoclip, waardoor de leerlingen loskomen van de sleur op school…

Q:…Wat voor videoclip liet u vandaag zien?

A: …oei, even denken. Ik liet The Saints Are Coming zien, van Green Day en U2. Een nummer met een stoere clip en een lekker hoog tempo. Zodat de kinderen even kunnen rocken voordat de les begint. Voor de rest staat staat nadenken en praten centraal. Zo moesten de kinderen vandaag de dingen die hun dwars zaten voor de klas vertellen en ze in de prullenbak gooien. De les wordt vaak afgesloten met dansen op muziek, om nieuwe energie op te doen voor de rest van de schooldag.

Q: Bent u zelf gelukkiger worden van het geven van gelukskunde?

A: Haha, ik denk het wel. Het voelt erg goed om kinderen te helpen met hun problemen en als ik dan van een ouder hoor dat haar kind zich niets meer van een pestkop aantrekt, dan heb ik het gevoel dat ik de hele wereld aankan.



%d bloggers like this: