Gelukkiger worden, kan het?

Category Archives: Posts

istock_000005034703xsmall

Inmiddels is de maand november begonnen, wat betekent dat we al in de laatste week zitten van blog en zijn aanbeland bij mijn laatste post. In de afgelopen vier weken heb ik een kijkje kunnen nemen in de wereld van geluk. Ook probeerde ik voor mezelf een pad naar geluk te vinden. Een mooi moment om de balans op te maken.

Mijn doel van dit blog was aan de ene kant meer te weten komen over geluk en aan de andere kant kijken of ik voor mezelf een concrete weg naar geluk kon vinden. Allereerst ging ik op zoek naar een definitie van geluk, die zocht ik in de geschiedenis en bij geluksexpert Ruut Veenhoven. De ‘geluksprofessor’ definieerde geluk als levensvoldoening en vertelde ook dat je daar zelf invloed op kan uitoefenen. Gelukkiger worden, kan het? Ja, het kan!

Vervolgens was het de beurt aan de weg naar geluk. Dit heb ik geprobeerd op zoveel mogelijke invalshoeken te bekijken. Zo heb ik een avondje meegedaan aan een les mindfulness, waar ik leerde om me meer in the moment te leven. Ook bekeek ik geluk in het boeddhisme en christendom én sprak ik met een docent die het vak gelukskunde geeft.

Hoogtepunt

Het interview met The Godfather of Happiness Studies, Ruut Veenhoven, was wel het hoogtepunt in mijn zoektocht naar geluk. De hoogleraar doet al ruim veertig jaar onderzoek naar het verschijnsel geluk en was dan ook de ideale bron voor mijn onderzoek. Hij vertelde mij onder meer dat je jouw geluksniveau echt kan verbeteren en dat er ook bepaalde tools voor zijn om gelukkiger te worden.

Mijn weg naar geluk

Door middel van dit blog wilde ik ook een kijkje nemen in mijn eigen geluk en of dat beter kon. Door middel van het dagboek binnen de gelukswijzer kwam ik erachter dat ik op mijn (relatief) ongelukkigst ben, wanneer ik iets alleen doe. Sporten (met teamgenoten) en uitgaan met vrienden staan bovenaan het lijstje waar ik het meest gelukkig van word. Combineer dat met de lessen die ik bij mindfulness en van het boeddhisme heb geleerd (leef in het nu), heb ik besloten om de komende tijd minder gefocust te zijn op apparaten als mijn mobiele telefoon, maar meer uit mijn eigen wereldje moet stappen.

Advertisements

tumblr_m28j5xAQCu1r9umodo1_500

Veel mensen zoeken (én vinden) hun geluk in hun geloof. De bijbel, afgeleid van het Griekse βιβλια oftewel boeken, is het boek van de christenen en bestaat uit het Oude Testament en het Nieuwe Testament. Beide delen zijn verzamelingen boeken, die zijn geschreven door ongeveer veertig verschillende mensen.  In Spreuken, het boek met spreuken van koning Salomo van Israël, staat over geluk:

“Wie zijn verstand gebruikt, heeft zijn leven lief, wie zich laat leiden door inzicht, is geluk op het spoor.”

In de tijden van het vroege christendom werd geluk pas aan het eind van een duidelijk gemarkeerde weg bereikt. Maar anders dan bij de Grieken en Romeinen was geluk geen beloning voor individuele inspanningen. Het was Gods genade die bepaalde of iemand uitverkoren was om gelukkig te worden. Dat geluk werd uiteraard niet op een presenteerblaadje gelegd in het aardse leven, maar daar kwam je pas achter in het hiernamaals.

Oude Testament en de bijbel

Het verhaal van Adam en Eva (Oude Testament) maakt duidelijk waar de menselijke zwakte ligt. De mens is overmoedig en laat zich verleiden door het kwaad. De mens zal nooit zélf dit kwaad kunnen uitwissen. De redding van de mens ligt in de hand van God en gelukkig heeft Hij (later) zijn zoon (Jezus van Nazareth) gestuurd die wel in staat was om de verzoekingen van de duivel te weerstaan.

Moderne theologen wijzen erop dat het verhaal ook zo gelezen kan worden dat de mens zelf een belangrijke bijdrage kan leveren aan een gelukkig bestaan, nu en in de toekomst. Juist het Adam en Eva-verhaal laat zien dat de mens keuzes kán maken in zijn leven en dat het goede óók aanwezig is in deze wereld. Om een gelukkig bestaan – nu en in de toekomst – te realiseren, hebben we God nodig, maar zeker ook de mens zelf. De mens kan zélf een belangrijke bijdrage leveren aan een gelukkig bestaan.

Verderop in de bijbel gaat het zelfs nog een stapje verder. In Psalm 4 bijvoorbeeld wordt de vraag: wie maakt ons gelukkig, gesteld en beantwoord: ‘Heer, laat het licht van uw gelaat over ons schijnen. In u vindt mijn hart meer vreugde dan de machtigen in hun koren en wijn.’ Waar je uit kunt concluderen dat in het christendom alleen de Heer jou echt gelukkig kunt maken.


aristoteles

‘Happiness depends on ourselves.’ – Aristoteles

De eerste naam die we tegenkomen bij het onderzoek naar geluk is de Griekse filosoof Aristoteles. De Griek is de eerste en enige denker uit zijn tijd die geluk verankert als centraal doel van het menselijk leven en een doel op zich. Als gevolg besteedt hij meer tijd aan het onderwerp van geluk dan enige denker voorafgaand aan de moderne tijd.

Aristoteles is een van de grootste denkers uit de geschiedenis van de westerse wetenschap en filosofie die bijdragen leverde aan logica, metafysica, wiskunde, natuurkunde, biologie, plantkunde, ethiek, politiek, landbouw, geneeskunde, dans en theater. Hij was een leerling van Plato, die op zijn beurt studeerde onder Socrates.

De filosoof was dus een van de eerste die zich bezighield met geluk. Zijn eerste vraag was wat er werd bedoeld met het woord ‘geluk’, of liever, de oude Griekse equivalent eudaimonia. Zijn tweede vraag was waar geluk gevonden kan worden, dat wil zeggen, wat is het da ons echt gelukkig maakt. Hij dacht dat het onmogelijk was de tweede vraag te beantwoorden, zonder naar de eerste te kijken.

Screen Shot 2013-11-01 at 16.17.40

De definitie die hij biedt is dat geluk het opperste goed is en het de waarde meet van alle menselijke activiteit. ‘Het is in het belang van het geluk’, schreef Aristoteles, ‘dat we allemaal doen wat we doen.’ Oftewel, alle dingen die wij doen, doen we om gelukkig te worden. Het is niet iets dat kan worden gewonnen of verloren in een paar uur, zoals aangename gevoelens. Volgens de Griekse filosoof kun je niet tussentijds zeggen dat je gelukkig bent, maar is het iets wat je aan het eind van jouw leven kan concluderen. Zoals Aristoteles zegt in Nicomachean Ethics:

‘For as it is not one swallow or one fine day that makes a spring, so it is not one day or a short time that makes a man blessed and happy.’

De hiërarchische visie op de natuur

Om het menselijk geluk te verklaren, baseert Aristoteles zijn visie op de natuur die hij heeft afgeleid van zijn biologische onderzoeken. Als we kijken naar de natuur, dan zien we dat er vier verschillende soorten dingen die in de wereld bestaan​​, ieder met een ander doel:

Mineralen: rotsen, metalen en andere levenloze dingen. Het enige doel dat deze dingen streven is om tot rust te komen . Ze zijn ” dom”, omdat ze levenloze objecten zijn zonder ziel.

Vegetatie: planten en andere dieren. Hier zien we een nieuw soort iets ontstaan, iets wat leeft. Omdat planten voeding en groei zoeken, hebben ze een ziel en kan zelfs gezegd worden dat ze voldaan zijn wanneer zij deze doelen bereiken.

Dieren: alle schepsels uit het dierenrijk die we bestuderen. Hier zien we een hoger niveau van leven ontstaan: dieren zoeken plezier en voortplanting en we kunnen zelfs praten over bijvoorbeeld een blije of verdrietige hond, in de mate dat ze gezond zijn en een prettig leven leiden.

Mens: wat maakt de mens ander dan dieren uit het dierenrijk? Volgens de Griekse filosoof: verstand. Alleen mensen zijn in staat om te handelen volgens principes en nemen daarmee verantwoordelijkheid voor hun keuzes. We kunnen Henkie de schuld  voor het stelen van de snoep omdat hij weet dat het verkeerd is, maar we zouden een dier niet kwalijk nemen omdat het dier niet beter weet.

Met ons verstand kunnen wij problemen oplossen, wat ons leven kwalitatief anders maakt dan die van planten en dieren. Het goede voor een mens is iets anders dan het goede voor een dier, omdat we verschillende mogelijkheden en capaciteiten bezitten.  Als volgt geeft Aristoteles deze definitie aan geluk:

‘…the function of man is to live a certain kind of life, and this activity implies a rational principle, and the function of a good man is the good and noble performance of these, and if any action is well performed it is performed in accord with the appropriate excellence: if this is the case, then happiness turns out to be an activity of the soul in accordance with virtue.’


Natuurlijk leuk en aardig allemaal, maar van interviews met een ‘geluksprofessor’ en een docent gelukskunde word je niet direct gelukkig (tevens ook niet ongelukkig). Ik hoor het jullie denken. Speciaal voor vandaag een artikel met drie manieren om geluk te stimuleren.

1. Doe iets aardigs voor een ander.

If you want others to be happy, practice compassion. If you want to be happy, practice compassion. ~ Dalai Lama

Door de jaren heen heeft onderzoek aangetoond dat iets aardigs doen voor een ander geluk stimuleert. Door iets aardigs te doen voor een ander maak je serotonine vrij in je hersens, dit is een stof die je gelukkiger maakt. Ook degene voor wie je het doet maakt de stof vrij en in groepen maken ook de mensen die het zien serotonine aan. Iemand helpen of iets aardigs doen is enorm effectief voor jezelf en de mensen om je heen.

2. Wees dankbaar.

Het uiten van dankbaarheid is eigenlijk een soort basis voor geluk en het is voor iedereen anders. Het is verbazing, waardering, iets van de zonnige kant bekijken, iemand bedanken in je leven, een god bedanken, het is je ‘zegeningen tellen’. Dankbaarheid is ook dingen niet als vanzelfsprekend zien, een vorm van mindfulness en een manier om om te gaan met lastige gebeurtenissen in het leven.

Dankbaarheid is vooral de tegenhanger van negatieve emoties. Het kan je humeur direct positief omschakelen en zodoende je dag en leven veranderen. Toch zien de meeste mensen dankbaarheid als iets wat je eigenlijk alleen uit wanneer je een cadeautje krijgt of iemand iets voor je doet.

3. Blijf genieten van positieve momenten in jouw leven.

Haal weer eens een mooi moment terug uit je leven of van de afgelopen tijd, samen, in een groep of alleen. Lach er om en geniet er weer van. Wetenschappers hebben een aantal jaren geleden aangetoond dat het terughalen van mooie herinneringen iemands humeur positief beïnvloedt. Dus de volgende keer als jij je weer loopt te ergeren aan files of vertragingen, denk dan aan de favoriete momenten van jouw vorige vakantie!

 

 

 


5b8da7d1-6ef2-484a-9123-6d1ddc5d1745_geluks

Nare gedachtes in de prullenbak gooien, een kaarsje branden voor een zieke opa of de natuur in. Nee, het vak gelukskunde op het Eijkhagencollege in Landgraaf is zeker niet als de andere schoolvakken. ‘Op onze school leer je niet alleen Nederlands, wiskunde en biologie, maar ook hoe je met angst en verdriet om moet gaan’, vertelt Theo Wismans, docent gelukskunde en één van de initiatiefnemers van het vak. Een korte Q&A met de leraar.

Q: Het vak gelukskunde, wat houdt het precies in?

A: In deze lessen denken de leerlingen na over geluk en welke invloed je daar zelf op hebt. Ook leren ze hun gevoelens te uiten, dit leren ze bijvoorbeeld door hun problemen klassikaal te bespreken. Zaken als omgaan met stress of het oplossen van conflicten komen ook uitgebreid aan bod. Als kinderen beter met dit soort zaken om leren om te gaan, zullen ze zich prettiger voelen en ook beter presteren op school.

Q: Waarom bent u dit vak gaan geven?

A: Ik werd toentertijd benaderd door Tjeu Seeverens, de grondlegger van gelukskunde. Hij vroeg wat ik van het idee vond en of ik hem zou kunnen helpen met het uitwerken van het vak. Toen ik het concept zag was ik meteen om en besloot ik dat ik dit vak wilde gaan geven. Waarom? Ieder jaar heb ik kinderen in mijn klas die niet goed met stress omgaan of vanwege problemen niet goed functioneren op school of daarnaast. Voor die kinderen ben ik het vak gaan geven, zodat ze wel weer met een lach naar school gaan en goede resultaten kunnen boeken.

Q: Wat voor feedback krijgt u van de kinderen?

A: Kinderen geven steeds weer aan dat ze echt heel veel van het vak gelukskunde leren. Er zijn heel veel leerlingen die het vak vorig jaar niet volgden en dit jaar naar de directie zijn gestapt om het vak wel te mogen volgen. Ook van ouders krijg ik positieve reacties, zo kwam er laatst een ouder naar mij toe en vertelde dat haar kind zich veel beter kon wapenen tegen pestgedrag door het vak.

Q: Hoe zit de gemiddelde les gelukskunde eruit?

A: Nou, iedere les begin ik met een energizer. Dat is vaak een videoclip, waardoor de leerlingen loskomen van de sleur op school…

Q:…Wat voor videoclip liet u vandaag zien?

A: …oei, even denken. Ik liet The Saints Are Coming zien, van Green Day en U2. Een nummer met een stoere clip en een lekker hoog tempo. Zodat de kinderen even kunnen rocken voordat de les begint. Voor de rest staat staat nadenken en praten centraal. Zo moesten de kinderen vandaag de dingen die hun dwars zaten voor de klas vertellen en ze in de prullenbak gooien. De les wordt vaak afgesloten met dansen op muziek, om nieuwe energie op te doen voor de rest van de schooldag.

Q: Bent u zelf gelukkiger worden van het geven van gelukskunde?

A: Haha, ik denk het wel. Het voelt erg goed om kinderen te helpen met hun problemen en als ik dan van een ouder hoor dat haar kind zich niets meer van een pestkop aantrekt, dan heb ik het gevoel dat ik de hele wereld aankan.


‘Ik geloof dat de werkelijke zin van ons leven het zoeken naar geluk is. Dat is duidelijk. Of je nu religieus bent of niet, of je nu gelooft in die of die godsdienst, we zijn allemaal op zoek naar iets beters in het leven. Daarom denk ik dat het leven werkelijk gericht is op geluk…’ – Dalai Lama, in The Art Of Happiness

Het eerste boek dat ik las toen ik mijn onderzoek begon was The Art Of Happiness. Dit boek vertelt het verhaal van Howard Cutler, een psychiater, die de Dalai Lama een aantal keer spreekt en de theorieën van de spiritueel leider onderzoekt. In het boek passeren veel boeddhistische thema’s de revue, daarom zal ik vandaag de plaats van geluk in het boeddhisme onder de loep nemen.

Vijfentwintighonderd jaar geleden leerde een wijze man in India, in de geschiedenis bekend geworden als de Boeddha, dat de sleutels tot geluk voornamelijk in het verstand zelf te vinden zijn en dat uiterlijke condities, zoals rijkdom, roem en macht, slechts factoren zijn die dit vergemakkelijken. Deze secundaire factoren zijn als stukken gereedschap; zij kunnen behulpzaam zijn of schaden bij de zoektocht naar geluk, al naar gelang de conditie van het verstand dat ze gebruikt.

De Boeddha definieerde drie obstakels die geluk in de weg staan: ten eerste, het niet begrijpen van de natuur van het zelf (waarnaar hij verwees als anatma of ‘voorbij-het-zelf’); ten tweede, het verstand van gehechtheid, verslaving en hebzucht; en ten derde, boosheid en het vijandigheidssyndroom. Bovendien sprak hij hierover in termen van ‘vergif voor zowel het verstand als het lichaam’. De Boeddha gaf speciale aandacht aan het derde punt, het vijandigheidssyndroom, want, zei hij, het is het meest onmiddellijk destructief voor de gezondheid en het geluk van de mens zelf en van anderen. Het is ook het ruwste van de drie en aldus het gemakkelijkst te begrijpen en in toom te houden.

‘Ieder mens wil gelukkig zijn en niemand wil lijden.’ – Dalai Lama, in The Art Of Happiness

Kort gezegd leert de Boeddha dat er onvrede is en hoe onvrede ophoudt (de vier nobele waarheden). De oorzaak van onvrede is verlangen (inclusief zijn tegendeel: aversie).

De vier edele waarheden

De vier nobele waarheden beschrijven het lijden, de oorzaak hiervan, de mogelijkheid om er van verlost te worden, en de weg om deze verlossing te bereiken. Deze waarheden worden soms ook geformuleerd in termen van de aanwezigheid van geluk, haar oorzaak, de afwezigheid ervan en de oorzaak van deze afwezigheid.

De vier nobele waarheden in de klassieke definitie zijn:

  1. Er is lijden en ontevredenheid in het leven
  2. Er is een oorzaak voor dit lijden: verlangens
  3. Er is een einde aan dit lijden mogelijk
  4. En er is een weg die hier naartoe leidt: Het Achtvoudige Pad.

Het Achtvoudige Pad

Het Achtvoudig Pad is het pad naar het einde van lijden. In het boeddhisme wordt het vaak symbolisch weergegeven als een wiel met acht spaken.

De acht aspecten van het Achtvoudig Pad zijn:

1 juist begrip / juiste inzicht
  1. Begrijpen wat lijden is.
  2. De oorzaak van lijden begrijpen.
  3. De opheffing van lijden begrijpen.
  4. Het pad begrijpen dat leidt naar de opheffing van lijden.
2 juiste gedachten / juiste intenties / juiste bedoelingen

  1. Gedachten van het verzaken van zelfzucht.
  2. Gedachten van welwillendheid, liefdevolle vriendelijkheid.
  3. Gedachten van geweldloosheid, harmonie of mededogen.
3 juist spreken (pali: samma vaca).
  1. Onthouding van het vertellen van leugens.
  2. Onthouding van het spreken van lasterende taal.
  3. Onthouding van het spreken van harde woorden.
  4. Onthouding van onzinnig gepraat.
4 juist handelen (pali: samma kammanta)

  1. Onthouding van doden.
  2. Onthouding van nemen wat niet gegeven is.
  3. Onthouding van seksueel wangedrag.
5 juiste wijze van levensonderhoud

  1. Geen handel in wapens.
  2. Geen handel in slaven en prostitutie.
  3. Geen handel in levende wezens voor vleesproductie en slachterij of iedere andere handel in wezens.
  4. Geen handel in vergif.
  5. Geen handel in bedwelmende middelen.
6 juiste inspanning (pali: samma vayama)
  1. Slechte gedachten en heilloze zaken die nog niet opgekomen zijn vermijden.
  2. Het overwinnen van slechte gedachten en heilloze zaken die reeds opgekomen zijn.
  3. Het opwekken en ontwikkelen van heilzame (kusala) zaken en goede gedachten die nog niet opgekomen zijn.
  4. Het tot groei brengen van heilzame zaken en goede gedachten die reeds opgekomen zijn.
7 juiste indachtigheid / juiste meditatie (aandacht, bewustzijn, concentratie)

  1. Bewustzijn van het lichaam.
  2. Bewustzijn van gevoelens.
  3. Bewustzijn van de geest.
  4. Bewustzijn van mentale objecten namelijk:
  • De vijf hindernissen.
  • De vijf aggregaten van hechten.
  • De zes innerlijke en zes uiterlijke zintuigsferen.
  • De zeven factoren van verlichting.
  • De vier edele waarheden.
8 juiste concentratie 

  1. Ontvangen wijsheid, 1e transformatie.
  2. Wijsheid vanuit ervaren, 2e transformatie.
  3. Wijsheid vanuit zelfinzicht, 3e transformatie.

In mijn interview met Ruut Veenhoven van afgelopen week sprak de 70-jarige ‘geluksprofessor’ over een van zijn nieuwe projecten: De Gelukswijzer. Hij vertelde dat de website bedoeld is voor mensen die willen weten hoe gelukkig ze zijn ten opzichte van anderen en voor mensen die gelukkiger willen worden. ‘Op de Gelukswijzer vul je in wat voor iemand je bent’, vertelde Veenhoven. ‘ Vervolgens vul je in hoe gelukkig je bent en dat kun je dan vergelijken met dezelfde soort mensen.’ Tijd dus om als gelukszoeker mezelf aan te melden op de website.

Aangekomen op de website springt er meteen een grafiek in het oog, de Dagelijke Geluksindex(DGX). De DGX toont per dag het gemiddelde dagelijkse gelukscijfer (0-10) en het gemiddelde maandelijkse gelukscijfer (0-10) van alle deelnemers aan de GeluksWijzer. Vandaag, 20 oktober, is het gelukscijfer bijvoorbeeld een 6,2, ver onder het cijfer dat de gemiddelde Nederlander aan zijn/haar geluk geeft, een 7,8.

post1

De eerste stap om mij aan te melden is zelf mijn gelukscijfer van de dag en de maand in te vullen,  na dat gedaan te hebben (mijn cijfers waren respectievelijk een 7 en een 6) mocht ik door naar het volgende level. Op de volgende pagina moest ik mijn persoonlijke gegevens invullen zodat ik vergeleken kan worden met deelnemers ‘in dezelfde situatie als jij.’ Ook bij deze taak slaag ik met vlag en wimpel en krijg vervolgens dit te zien:

post2

Uit de cijfers kunnen twee conclusies worden getrokken: ten eerste zijn mensen in ‘dezelfde situatie’ als ik zijn ongelukkiger dan de gemiddelde deelnemer en ten tweede, ik ben gelukkiger dan deelnemers die zich in ‘dezelfde situatie’ als ik bevinden. Juist.

Vervolgens komen we terecht in het hoofdmenu. Hier kan je kiezen tussen verschillende tests, het invullen van een ‘geluksdagboek’ en de resultaten van de tests. Ik kies voor de tweede optie en begin aan een dagboek. Stiekem hoop ik dat het gaat om een ‘lief dagboek’-dagboek, maar niets blijkt minder waar. Je vult eerst een ‘dagboek van gisteren’ in met behulp van pictogrammen en vertelt per activiteit hoe lang de activiteit duurde en met wie ik het deed. Om duidelijk te maken hoe mijn zaterdag eruit zag:

post3

Onmiddellijk concludeer ik dat ik het overgrote deel van deze activiteiten alleen doe en dat ik daar maar eens op moet gaan letten. Een andere conclusie die ik trek is dat ik volgens mij nog nooit zoveel tijd heb besteed aan studeren op een zaterdag, in dit geval het uitwerken van een interview. Op de volgende pagina wordt er van mij gevraagd om iedere activiteit te beoordelen qua geluk. Het gelukkigst ben ik tijdens ‘bewegen’, in mijn geval een basketbalwedstrijd spelen, iets wat ik doe met anderen.

Begrijpen

Na het invullen van mijn dagboek begin ik te snappen hoe de Gelukswijzer in elkaar steekt en begrijp ik dat dit wel degelijk kan werken. De activiteiten die je dagelijks doet moet je waarderen en na verloop van tijd kun je duidelijk een trend zien ontstaan in welke dingen jou gelukkig of ongelukkig maken. Het dagboek onthoudt de cijfers die je geeft namelijk. Over anderhalve week zal ik mijn tussentijdse bevindingen bekend maken.

post4

Mijn gemiddelde cijfers na een dag

 

Wil jij ook weten hoe gelukkig jij bent ten opzichte van anderen? En zou jij meer inzicht willen krijgen in jouw geluk? Kijk dan snel op de website van de GeluksWijzer

 



%d bloggers like this: