Gelukkiger worden, kan het?

Monthly Archives: November 2013

istock_000005034703xsmall

Inmiddels is de maand november begonnen, wat betekent dat we al in de laatste week zitten van blog en zijn aanbeland bij mijn laatste post. In de afgelopen vier weken heb ik een kijkje kunnen nemen in de wereld van geluk. Ook probeerde ik voor mezelf een pad naar geluk te vinden. Een mooi moment om de balans op te maken.

Mijn doel van dit blog was aan de ene kant meer te weten komen over geluk en aan de andere kant kijken of ik voor mezelf een concrete weg naar geluk kon vinden. Allereerst ging ik op zoek naar een definitie van geluk, die zocht ik in de geschiedenis en bij geluksexpert Ruut Veenhoven. De ‘geluksprofessor’ definieerde geluk als levensvoldoening en vertelde ook dat je daar zelf invloed op kan uitoefenen. Gelukkiger worden, kan het? Ja, het kan!

Vervolgens was het de beurt aan de weg naar geluk. Dit heb ik geprobeerd op zoveel mogelijke invalshoeken te bekijken. Zo heb ik een avondje meegedaan aan een les mindfulness, waar ik leerde om me meer in the moment te leven. Ook bekeek ik geluk in het boeddhisme en christendom én sprak ik met een docent die het vak gelukskunde geeft.

Hoogtepunt

Het interview met The Godfather of Happiness Studies, Ruut Veenhoven, was wel het hoogtepunt in mijn zoektocht naar geluk. De hoogleraar doet al ruim veertig jaar onderzoek naar het verschijnsel geluk en was dan ook de ideale bron voor mijn onderzoek. Hij vertelde mij onder meer dat je jouw geluksniveau echt kan verbeteren en dat er ook bepaalde tools voor zijn om gelukkiger te worden.

Mijn weg naar geluk

Door middel van dit blog wilde ik ook een kijkje nemen in mijn eigen geluk en of dat beter kon. Door middel van het dagboek binnen de gelukswijzer kwam ik erachter dat ik op mijn (relatief) ongelukkigst ben, wanneer ik iets alleen doe. Sporten (met teamgenoten) en uitgaan met vrienden staan bovenaan het lijstje waar ik het meest gelukkig van word. Combineer dat met de lessen die ik bij mindfulness en van het boeddhisme heb geleerd (leef in het nu), heb ik besloten om de komende tijd minder gefocust te zijn op apparaten als mijn mobiele telefoon, maar meer uit mijn eigen wereldje moet stappen.


tumblr_m28j5xAQCu1r9umodo1_500

Veel mensen zoeken (én vinden) hun geluk in hun geloof. De bijbel, afgeleid van het Griekse βιβλια oftewel boeken, is het boek van de christenen en bestaat uit het Oude Testament en het Nieuwe Testament. Beide delen zijn verzamelingen boeken, die zijn geschreven door ongeveer veertig verschillende mensen.  In Spreuken, het boek met spreuken van koning Salomo van Israël, staat over geluk:

“Wie zijn verstand gebruikt, heeft zijn leven lief, wie zich laat leiden door inzicht, is geluk op het spoor.”

In de tijden van het vroege christendom werd geluk pas aan het eind van een duidelijk gemarkeerde weg bereikt. Maar anders dan bij de Grieken en Romeinen was geluk geen beloning voor individuele inspanningen. Het was Gods genade die bepaalde of iemand uitverkoren was om gelukkig te worden. Dat geluk werd uiteraard niet op een presenteerblaadje gelegd in het aardse leven, maar daar kwam je pas achter in het hiernamaals.

Oude Testament en de bijbel

Het verhaal van Adam en Eva (Oude Testament) maakt duidelijk waar de menselijke zwakte ligt. De mens is overmoedig en laat zich verleiden door het kwaad. De mens zal nooit zélf dit kwaad kunnen uitwissen. De redding van de mens ligt in de hand van God en gelukkig heeft Hij (later) zijn zoon (Jezus van Nazareth) gestuurd die wel in staat was om de verzoekingen van de duivel te weerstaan.

Moderne theologen wijzen erop dat het verhaal ook zo gelezen kan worden dat de mens zelf een belangrijke bijdrage kan leveren aan een gelukkig bestaan, nu en in de toekomst. Juist het Adam en Eva-verhaal laat zien dat de mens keuzes kán maken in zijn leven en dat het goede óók aanwezig is in deze wereld. Om een gelukkig bestaan – nu en in de toekomst – te realiseren, hebben we God nodig, maar zeker ook de mens zelf. De mens kan zélf een belangrijke bijdrage leveren aan een gelukkig bestaan.

Verderop in de bijbel gaat het zelfs nog een stapje verder. In Psalm 4 bijvoorbeeld wordt de vraag: wie maakt ons gelukkig, gesteld en beantwoord: ‘Heer, laat het licht van uw gelaat over ons schijnen. In u vindt mijn hart meer vreugde dan de machtigen in hun koren en wijn.’ Waar je uit kunt concluderen dat in het christendom alleen de Heer jou echt gelukkig kunt maken.


aristoteles

‘Happiness depends on ourselves.’ – Aristoteles

De eerste naam die we tegenkomen bij het onderzoek naar geluk is de Griekse filosoof Aristoteles. De Griek is de eerste en enige denker uit zijn tijd die geluk verankert als centraal doel van het menselijk leven en een doel op zich. Als gevolg besteedt hij meer tijd aan het onderwerp van geluk dan enige denker voorafgaand aan de moderne tijd.

Aristoteles is een van de grootste denkers uit de geschiedenis van de westerse wetenschap en filosofie die bijdragen leverde aan logica, metafysica, wiskunde, natuurkunde, biologie, plantkunde, ethiek, politiek, landbouw, geneeskunde, dans en theater. Hij was een leerling van Plato, die op zijn beurt studeerde onder Socrates.

De filosoof was dus een van de eerste die zich bezighield met geluk. Zijn eerste vraag was wat er werd bedoeld met het woord ‘geluk’, of liever, de oude Griekse equivalent eudaimonia. Zijn tweede vraag was waar geluk gevonden kan worden, dat wil zeggen, wat is het da ons echt gelukkig maakt. Hij dacht dat het onmogelijk was de tweede vraag te beantwoorden, zonder naar de eerste te kijken.

Screen Shot 2013-11-01 at 16.17.40

De definitie die hij biedt is dat geluk het opperste goed is en het de waarde meet van alle menselijke activiteit. ‘Het is in het belang van het geluk’, schreef Aristoteles, ‘dat we allemaal doen wat we doen.’ Oftewel, alle dingen die wij doen, doen we om gelukkig te worden. Het is niet iets dat kan worden gewonnen of verloren in een paar uur, zoals aangename gevoelens. Volgens de Griekse filosoof kun je niet tussentijds zeggen dat je gelukkig bent, maar is het iets wat je aan het eind van jouw leven kan concluderen. Zoals Aristoteles zegt in Nicomachean Ethics:

‘For as it is not one swallow or one fine day that makes a spring, so it is not one day or a short time that makes a man blessed and happy.’

De hiërarchische visie op de natuur

Om het menselijk geluk te verklaren, baseert Aristoteles zijn visie op de natuur die hij heeft afgeleid van zijn biologische onderzoeken. Als we kijken naar de natuur, dan zien we dat er vier verschillende soorten dingen die in de wereld bestaan​​, ieder met een ander doel:

Mineralen: rotsen, metalen en andere levenloze dingen. Het enige doel dat deze dingen streven is om tot rust te komen . Ze zijn ” dom”, omdat ze levenloze objecten zijn zonder ziel.

Vegetatie: planten en andere dieren. Hier zien we een nieuw soort iets ontstaan, iets wat leeft. Omdat planten voeding en groei zoeken, hebben ze een ziel en kan zelfs gezegd worden dat ze voldaan zijn wanneer zij deze doelen bereiken.

Dieren: alle schepsels uit het dierenrijk die we bestuderen. Hier zien we een hoger niveau van leven ontstaan: dieren zoeken plezier en voortplanting en we kunnen zelfs praten over bijvoorbeeld een blije of verdrietige hond, in de mate dat ze gezond zijn en een prettig leven leiden.

Mens: wat maakt de mens ander dan dieren uit het dierenrijk? Volgens de Griekse filosoof: verstand. Alleen mensen zijn in staat om te handelen volgens principes en nemen daarmee verantwoordelijkheid voor hun keuzes. We kunnen Henkie de schuld  voor het stelen van de snoep omdat hij weet dat het verkeerd is, maar we zouden een dier niet kwalijk nemen omdat het dier niet beter weet.

Met ons verstand kunnen wij problemen oplossen, wat ons leven kwalitatief anders maakt dan die van planten en dieren. Het goede voor een mens is iets anders dan het goede voor een dier, omdat we verschillende mogelijkheden en capaciteiten bezitten.  Als volgt geeft Aristoteles deze definitie aan geluk:

‘…the function of man is to live a certain kind of life, and this activity implies a rational principle, and the function of a good man is the good and noble performance of these, and if any action is well performed it is performed in accord with the appropriate excellence: if this is the case, then happiness turns out to be an activity of the soul in accordance with virtue.’



%d bloggers like this: